Współczynnik g szyby wpływa nie tylko na rachunki za ogrzewanie zimą, ale też na temperaturę pomieszczenia latem i ilość naturalnego światła w domu.
Ten sam parametr, który latem potrafi ogrzać pomieszczenie ponad miarę, zimą obniża koszty ogrzewania, bo przepuszcza darmową energię słoneczną. Skala obu efektów zależy od strony świata i wielkości przeszklenia, dlatego jedna wartość współczynnika g rzadko sprawdza się w całym budynku. Salon z dużym przeszkleniem od południa wymaga innego doboru szyby niż sypialnia od północy, mimo że oba pomieszczenia mają okna tego samego typu.
- Współczynnik g określa, jaka część energii słonecznej padającej na szybę trafia do wnętrza, licząc promieniowanie przechodzące wprost i ciepło wypromieniowane przez nagrzaną taflę szkła.
- Wartość g mieści się w przedziale od 0 do 1, a sposób jej wyznaczania określa norma PN-EN 410.
- Standardowa szyba zespolona bez powłok ma współczynnik g rzędu 70–76 procent.
- Powłoka niskoemisyjna w oknach energooszczędnych obniża tę wartość zwykle do 50–63 procent.
- Pakiet trzyszybowy zmniejsza współczynnik g najczęściej do 37–58 procent, kosztem części przepuszczalności światła.
- Wyższy współczynnik g oznacza więcej ciepła słonecznego zimą, ale też większe ryzyko przegrzania latem przy przeszkleniu od południa.
Czym dokładnie jest współczynnik g?
Współczynnik g, czyli całkowita przepuszczalność energii promieniowania słonecznego, mówi, jaki procent energii słonecznej trafia ostatecznie do wnętrza. Uwzględnia promieniowanie przechodzące przez szybę wprost oraz część energii pochłoniętej przez szkło, która je nagrzewa i wtórnie wypromieniowuje do środka. Sposób pomiaru reguluje norma PN-EN 410, dzięki czemu wartości g podawane przez różnych producentów są porównywalne. Współczynnik g bywa mylony z Lt, czyli przepuszczalnością światła widzialnego, choć g dotyczy ciepła, a Lt jasności wnętrza.
Jak dobrać współczynnik g do strony świata?
Okna południowe przyjmują najwięcej promieniowania, dlatego przy dużych przeszkleniach warto rozważyć niższy współczynnik g, orientacyjnie 0,25–0,4. Okna wschodnie i zachodnie odbierają słońce tylko część dnia, więc sprawdza się tu wartość pośrednia, około 0,4–0,5. Okna północne praktycznie nie mają bezpośredniego nasłonecznienia, dlatego wyższy współczynnik g, rzędu 0,5–0,6, poprawia bilans cieplny zimą bez ryzyka przegrzania. To orientacyjne przedziały, nie sztywne normy, więc dobór warto zestawić z wielkością okna i obecnością osłon, na przykład markiz czy żaluzji fasadowych.
Kiedy warto wybrać wyższy współczynnik g, a kiedy niższy?
Wyższy współczynnik g sprawdzi się tam, gdzie zależy na wykorzystaniu darmowej energii słonecznej zimą, na przykład w oknach północnych. Niższy współczynnik g będzie lepszym wyborem przy dużych przeszkleniach południowych i zachodnich, zwłaszcza w pomieszczeniach, w których latem spędza się dużo czasu, jak salon czy kuchnia. Zbyt wysoki współczynnik g w niewłaściwym miejscu podnosi koszty klimatyzacji, a zbyt niski ogranicza zyski cieplne zimą, które realnie obniżają rachunki za ogrzewanie.
„Dobór współczynnika g warto planować razem z projektem przeszkleń, nie dopiero po zamówieniu okien. Ta sama wartość g w małym oknie łazienkowym i w dużym przeszkleniu tarasowym od południa daje zupełnie inny efekt latem" - mówi Dariusz Zabielski dyrektor handlowy w firmie Domel Sp. z o.o.
Współczynnik g a inne parametry szyby
Współczynnik g nie zastępuje współczynnika Uw, czyli izolacyjności cieplnej całego okna. Okno może mieć korzystne Uw i przy tym różne wartości g, w zależności od zastosowanej szyby. Dobór szyby to w praktyce trzy powiązane decyzje: po pierwsze g, czyli ile energii słonecznej ma trafiać do wnętrza, po drugie Uw, czyli jak dobrze okno ogranicza ucieczkę ciepła, po trzecie Lt, czyli ile naturalnego światła zostaje w pomieszczeniu. Trudno zmaksymalizować wszystkie trzy naraz, dlatego warto wcześniej ustalić, który z nich ma największe znaczenie w danym pomieszczeniu.
Lista kontrolna przy wyborze współczynnika g
- Sprawdź, na którą stronę świata wychodzi okno lub przeszklenie.
- Ustal wielkość przeszklenia, bo im większa szyba, tym mocniejszy efekt współczynnika g.
- Dobierz pakiet szybowy, patrząc łącznie na g, Uw i Lt.
- Poproś dealera o kartę techniczną szyby z dokładnymi wartościami.
- Rozważ osłony przeciwsłoneczne przy dużych przeszkleniach południowych i zachodnich.
- Skonsultuj wybór z doradcą przy nietypowej ekspozycji budynku.
Najczęstsze pytania o współczynnik g szyby
Czy wyższy współczynnik g zawsze oznacza gorszą szybę?
Nie. Wysoki współczynnik g bywa pożądany w oknach o ograniczonym nasłonecznieniu, na przykład od strony północnej, gdzie zwiększa zyski ciepła zimą bez ryzyka przegrzania.
Czy współczynnik g da się zmienić po zamontowaniu okna?
Bez wymiany szyby nie. Częściowym rozwiązaniem bywają zewnętrzne osłony, takie jak żaluzje fasadowe czy markizy.
Czy kolor lub przyciemnienie szyby wpływa na współczynnik g?
Tak, szyby tonowane zwykle mają niższy współczynnik g niż szkło bezbarwne, kosztem części przepuszczalności światła.
Gdzie znaleźć wartość współczynnika g dla konkretnego okna?
Producent podaje ją w karcie technicznej produktu, zwykle razem ze współczynnikami Uw i Lt.
Wybór między wyższym a niższym współczynnikiem g zależy przede wszystkim od strony świata i wielkości przeszklenia. Przy dużych oknach południowych i zachodnich niższa wartość g ograniczy przegrzewanie latem, a przy oknach północnych wyższa pomoże wykorzystać zyski ciepła zimą. Warto skonsultować dobór szyby z doradcą, zwłaszcza przy przeszkleniach typu HST czy PSK, gdzie skala efektu jest większa niż w standardowym oknie.